گياهشناسي آلوئه ورا

گياهشناسي آلوئه ورا

شناسایی خانواده وتیره: آلوئه ورا متعلق به خانواده LiLiaceae و از تیره aloiede می باشد که در دنیا به گیاه معجزه گر معروف می باشد.
آلوئه بیش از 240 نوع دارد که مهمترین آن آلوئه ورا و باربیدنسیس که مصارف داروئی و خوراکی دارند

سابقه آلوئه ورا بسیار طولانی و درخشان بوده و اولین گزارش مکتوب در مورد آن به 6000 سال پیش درغار نوشته ها و کنده کاری های روی ظروف در معابد باستانی مصر میرسد ،کلیوپاترا ملکه زیبای مصر، زیبایی خود را مدیون این گیاه بوده و روزانه به جهت در امان ماندن از شدت آفتاب ، پوست صورتش را با ژل آلوئه ورا ماساژ می داده است، همچنین بر اساس منابع قدیمی ارسطو یکی از پرطرفدارترین ، معتقد خواص آلوئه ورا بوده و بعنوان معتمد الکساندر بدلیل وجود آلوئه ورا در جزیره سوکوترا در اقیانوس هند در سال 333 قبل از میلاد جهت درمان زخم های سر زبان خود را متقاعد به تصرف آن جزیره نمود.

آلوئه ورا گياهی دائمی با ریشه های غده ای منشعب می باشد. این گياه توليد ساقه حقيقی نمی کند و ارتفاع آن به 60 تا 80 سانتيمتر و دارای ساقه چوبی کوتاه به ضخامت 5تا10 سانتيمتراست. این گياه حالت بوته ای انبوه پایا و هميشه سبزو شاداب پر طراوت دارد.ساقه های آن کوتاه­ ضخيم وکم وبيش منشعب و شاخه دار است. برگهای اینگياه به شکل رزت و گوشتی و مثلثی شکل با حاشيه خار دار ومنقوط می باشد. این خارها دارای نوک تيز مخروطی راست یاکمی خميده به طول 2 ميليمتر می

باشند. برگهای آن بدون دمبرگ ٬ متراکم وبه هم آمده است شکل سرنيزه ایراست به حالت مقعر است و به حالت طرقه ای در بالای ساقه قرار گرفته اند.ساقه بدون دمبرگ (دم گل آذین) آن دارای برگهای فوقانی فلس مانند ومنشعب بوده و گل آذین خوشه ای طویل دارای گلهای متراکم است. آلوئه ورايک گياه با دوام با گل هاي زرد رنگ است. گل هاي گياه آلوئه ورا بر روي يکمحور به صورت گل آذين سنبله گرد آمده اند. هر يک از گل هاي آلوئه ورا آويخته و
داراي جام لوله اي 3­2 سانتيمتري مي باشند. هر گل داراي 3 کاسبرگو٬3گلبرگ6٬ پرچم ( در دو رديف) مي باشد. گياه آلوئه ورا داراي گل هاي زيبايي ميباشد که همين موضوع سبب شده است که اين گياه را به عنوان يک گياه زينتي نيز پرورش دهند. برگهای آن کوتاه –سرنيزه ای و پوست پيازی و از دم گل بلندترند. گروهی از برگها به رنگ سبز مایل به قرمز دراز و نوک تيز است. در برگهای صبر عصاره فراوانی وجود دارد که شفاف –چسبيده­سبز رنگ و تلخ و منبع ماده شيميایی صبر است که از آن استخراج می شود.
این عصاره به محض اینکه در مجاورت هوا قرار گيرد سفت شده و ماده صمغی شکل قهوه ای رنگی را تشکيل می دهد. طول برگها 30 ت50 سانتی متر و عرض آنها 8 تا 10 سانتی متر و ضخامتشان بين 1 تا 3 سانتی متر است تعداد برگها بين 10 تا 20 عدد است.طول برگها در برخی گونه ها بين 1تا2 متر هم می رسد.برگ گونه های مختلف صبر از نظر تشریحی ساختمانی یکسانی دارند.بشره برگ دارای کوتيکول ضخيم است و در فواصل مختلف آن روزنه هایی دیده می شود.پارانشيم کلروفيل دار زیر بشره در ردیف اول ساختمانی شبيه برگ سایر گياهان مرکب ٬سلولهای دراز منشوری شکل دارد. در این ناحيه و زیر بافت مذکور ٬ سلولهای دراز با بلورهای سوزنی شکل اکسالات کلسيم (رافيد) مشاهده می شود.ضخامت برگ از پارانشيم بی رنگ٬ موسيلاژ دار و محتوای شيره چسبينده است.دسته های چوب­ آبکش که بلا فاصله در زیرسلولهای کلروفيل دار قرار دارند.

طبقه بندی علمی آلوئه ورا :

 Species Name : Aloe vera(L.) Burm. f
Group : Monocot
Family : Aloaceae
Synonym : Aloeaceae
Duration : Perennial
Origin : Uncertain٬ Sudan, North Africa
گياه صبر دارای برگهای قاعده ای (rosette (بوده وجزو برگهای بسيارضخيم ميباشد نتایج آزمایشات پس از تهيه قالب پارافين از نمونه برگ به قرار زیر ميباشد:
بافت محافظ :
برگ صبر Alie از نوعUnifacial ميباشد یعنی هر دو سطح برگ از سطح تحتانی
بوجود آمده اند و در هر دو سطح برگ روزنه ها قابل مشاهده ميباشند. البته تراکم
روزنه ها در سطح تحتانی بيشتر از سطح فوقانی می باشد.روزنه ها از تيب آلاله (
سلولهای همراه از سلولهای اطراف آن قابل تشخيص نيستند) ميباشند در ضمن
روزنه ها نسبت به سطح اپيدرم ٬فرورفته یا عمقی ميباشند.

بافت پارانشيم:

اپيدرم از یک ردیف سلولهای نسبتا کوچک تشکيل شده و لایه ضخيمی از کوتيکول سطح خارجی آن را ميپوشاند(بجز در قسمت روزنه ها).همانطور که می دانيم در برگ تک لپه ایها بافت مزوفيل از سلولهای پارانشيمی یکنواخت تشکيل شده است و پارانشيم نرده ای در این قسمت وجود ندارد .مزوفيل برگ صبر aloe نيز از چندین ردیف سلولهای پارانشيمی کلروفيل دار چند وجهی با فضای بين سلولی کم تشکيل شده است. این سلولها دارای نشاسته فراوان می باشند. در ضمن مجموعه ای از کریستالهای باندی از اکسالات کليسم در بسياری از سلولها مشاهده می شود.

بافت هادی :

دستجات آوندی اکثرا در قسمت مرزی بين مزوفيل و قسمت داخلی برگ به تعداد زیاد مشاهده می شود. این دستجات نيز در مقایسه با ساقه که برون زا (exarch(است درون زا(endarch(می باشند. در ضمن کامبيوم اوليه تبدیل به بافت دائمی شده و بين آوند چوب و آبکش لایه کامبيومی وجود ندارد .آوندها بصورت منفرد در قسمت درونی برگ بصورت نامنظم قابل مشاهده می باشند. دستجات آوندی بيشتر از آوندهای چوب متشکل از گزیلم و سلولهای پارانشيمی مربوط به آن و فلوئم که حجم کمتری از دستجات آوندی را در بر ميگيرد ميباشد. غلاف آوندی پارانشيمی از سلولها نسبتا بزرگی تشکيل شده است. علاوه بر آن اتصالات جانبی آوندها جهت ارتباطات بين آوندی در بسياری از نمونه ها قابل مشاهده ميباشد.

بافت ترشحی:

در مجموع حجم کمی از مقطع عرض برگ را بافت محافظ پارانشيم و هادی تشکيل می دهند . قسمت اعظم برگ را قسمت مغز آن تشکيل می دهد که سلولهای
نامنظم نسبتا بزرگ و بدون کلروفيل چند وجهی با دیوارهای سلولی نازک٬ سيتوپلاسم ٬هسته و واکوئل بزرگ می باشد. واکوئل محتوی مایع موسيلاژی می باشد که قسمت اعظم آن را آب تشکيل میدهد این قسمت از برگ می تواند بعنوان بافت ذخيره کننده آب در گياه محسوب شود. چنين بافتهایی را در بخشهای مختلف بسياری از گياهان سوکولنت از جمله ALOE می توان دید. البته در طی گذراندن مراحل مختلف آزمایشگاهی جهت تهيه قالب پارافينی این قسمت به مقدار زیادی متلاشی شده و از بين رفت ولی بقایایی از آن را ميتوان درنمونه ها مشاهده کرد. محلول موسيلاژی می تواند در بالا بردن ظرفيت سلولها درجهت جذب و نگهداری آب نقش مهمی داشته باشد آب ميزان5/99 %از این محلول موسيلاژی را تشکيل می دهد و حدود 200 ماده مختلف دیگر در ترکيباتاین محلول تا به حال شناخته شده اند. از مهمترین ترکيبات آن پلی ساکارید ها ٬ گليکوپروتئين ها٬ ویتامين ها و آنزیمهای مختلف می باشد.